Αλ. Τσίπρας: Οι τοπικές κοινότητες θα αποκτήσουν ξανά δύναμη με αυτόνομους πόρους και συμμετοχικές διαδικασίες

Είμαι πολύ χαρούμενος που είμαι εδώ ανάμεσά σας και πραγματικά όταν έρχομαι εδώ, στα ορεινά ιδίως χωριά της Ηπείρου, αισθάνομαι κάτι πολύ οικείο. Γνωρίζετε ότι είμαι πατριώτης και εγώ από την άλλη πλευρά, στα Τζουμέρκα και γνωρίζω πάρα πολύ καλά πόσα έχει περάσει αυτός ο τόπος, πόσο μεγάλες δυσκολίες έχει περάσει, πόση δύναμη και πόσο πείσμα έχουν οι Ηπειρώτες, ιδίως οι Ηπειρώτισσες, να μην το ξεχνάμε αυτό, για να κρατάνε αυτό τον τόπο όρθιο, έχοντας περάσει ίσως από τις πιο δύσκολες περιόδους, παλαιότερα οι προηγούμενες γενιές, αλλά δυστυχώς οι δυσκολίες ανακυκλώνονται και πάλι. Βρισκόμαστε μπροστά σε μια δύσκολη εποχή για τον τόπο μας. Επέλεξα σήμερα να μη μιλήσω στα Γιάννενα, αλλά να μιλήσω εδώ στο χωριό σας γιατί αισθάνθηκα την ανάγκη πρώτα απ όλα να αφουγκραστούμε και να ακούσουμε τους ανθρώπους της υπαίθρου. Να αφουγκραστούμε και να ακούσουμε τα προβλήματα και τις αγωνίες των ανθρώπων αυτών που δεν ζούνε στα αστικά κέντρα, αλλά κρατάνε, θα έλεγα εγώ, Θερμοπύλες, διότι κρατάνε ζωντανή την περιφέρεια του τόπου. Γιατί φοβάμαι ότι αν δεν στηρίξουμε την περιφέρεια που μαραζώνει, αν δεν στηρίξουμε τα χωριά μας, που δυστυχώς δεν έχουν πια πολλά νέα παιδιά να μένουν εδώ, αν δεν στηρίξουμε ο καθένας και η καθεμιά τον τόπο του, η χώρα μας σε λίγα χρόνια θα είναι μια χώρα που θα αντιμετωπίζει πολύ σοβαρό πρόβλημα επιβίωσης, θα πω, δεν θα μασήσω τα λόγια μου, διότι το δημογραφικό πρόβλημα είναι ίσως το μεγαλύτερο εθνικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε.

Έβλεπα τις στατιστικές μελέτες για την Ήπειρο. Το 2025 είχαμε περίπου 4.000 θανάτους και περίπου 1.600 γεννήσεις, που σημαίνει ότι ο συσχετισμός είναι εξαιρετικά δυσμενείς και αρνητικός. Επίσης έβλεπα πόσοι είναι αυτοί οι οποίοι στον πληθυσμό είναι από 20 έως 40 χρονών και είχαμε μία μείωση 25% του πληθυσμού από 20 έως 40, στην Ήπειρο συνολικά στην Ήπειρο μιλάω τώρα και μία αύξηση των ανθρώπων των ηλικιωμένων που είναι πάνω από 80 ετών κατά 26%. Και συνειδητοποίησα ότι η Ήπειρος και τα στατιστικά μεγέθη που αφορούν το δημογραφικό της πρόβλημα, εκπέμπει ένα μήνυμα κινδύνου για τη χώρα συνολικά. Αν δεν το κατανοήσουμε αυτό ως πρόβλημα και άρα αν δεν πάρουμε μέτρα για την αντιμετώπιση του προβλήματος αυτού, δεν θα μπορέσουμε να δούμε το δημογραφικό συνολικά ως χώρα και άρα δεν θα μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε και το μεγάλο πρόβλημα ότι γερνάμε ως χώρα και χάνουμε το πιο σημαντικό κεφάλαιο που έχουμε, που είναι το ανθρώπινο κεφάλαιο των νέων ανθρώπων, των παραγωγικών ηλικιών, που μπορούν να παίξουν ένα ουσιαστικό ρόλο ενίσχυσης της εθνικής μας οικονομίας. Δεν ξέρω λοιπόν τι είναι χειρότερο για την πολιτική και για μια κυβέρνηση, ένα μεγάλο έργο που δεν υλοποίησε ή όταν βλέπει τους ανθρώπους να φεύγουν από τον τόπο τους για να αναζητήσουν ένα καλύτερο μέλλον μακριά, είτε αυτό το μακριά είναι στην Αθήνα, καθώς είμαστε η χώρα με τη δυσμενέστερη αναλογία σε ότι αφορά τον πληθυσμό που μένει στην πρωτεύουσα και τον υπόλοιπο πληθυσμό, είτε σημαίνει τη μετανάστευση στο εξωτερικό για ένα καλύτερο αύριο.

Και αυτό εδώ στους παλιότερους θυμίζει άλλες εποχές. Τις εποχές εκείνες όπου πάλι με το κράτος της Δεξιάς, εποχές εκείνες που πιστεύουμε όλοι ότι πέρασαν ανεπιστρεπτί και δεν θα ξαναγυρίσουν. Θέλω λοιπόν σήμερα από εδώ, από το Ανατολικό Ζαγόρι, να μιλήσω για την ανάγκη ενός εθνικού σχεδίου ανασυγκρότησης που θα θέτει στο επίκεντρο την Περιφέρεια, που θα δίνει τη δυνατότητα στήριξης με παραγωγικές δουλειές της περιφέρειας για να γυρίσει ο πληθυσμός πίσω. Πέρυσι την 25η Μαρτίου είδαμε τις σκηνές, αν δεν κάνω λάθος από το Δίστρατο, με το κοριτσάκι που έκανε παρέλαση μόνο του με την ελληνική σημαία. Φέτος τον Σεπτέμβρη το σχολείο δεν άνοιξε και είναι 33 οι σχολικές μονάδες στην περιφέρεια της Ηπείρου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση που φέτος το Σεπτέμβρη δεν άνοιξαν. Και κάθε σχολείο που δεν ανοίγει τις πύλες του, που δεν χτυπάει το κουδούνι τον Σεπτέμβρη, που δεν γελάνε και δεν παίζουν παιδιά στις πλάκες του, κρύβει από πίσω πολλές οικογένειες που σκέφτονται αν θα μείνουν στον τόπο ή θα φύγουν. Θέλω λοιπόν να πω ότι αυτό το μεγάλο πρόβλημα που το αντιμετωπίζουμε όχι μόνο στην Ήπειρο, όχι μόνο στο Ζαγόρι αλλά σε πολλές περιφέρειες της χώρας, δεν αντιμετωπίζεται με εύκολα λόγια, αλλά με ένα εθνικό σχέδιο ανασυγκρότησης, που σημαίνει πόρους και κίνητρα για να μπορέσει κανείς να μείνει στον τόπο του ή να γυρίσει πίσω. Και πάμε λοιπόν στην ουσία του ζητήματος. Ξέρετε ότι είχα την τιμή αλλά και τη δυσκολία να διαχειριστώ τις τύχες αυτού του τόπου, ίσως τις πιο δύσκολες στιγμές του μετά τη μεταπολίτευση.

Στις στιγμές της χρεοκοπίας, μια χρεοκοπία για την οποία δεν είχαμε ευθύνη εμείς που διαχειριστήκαμε την έξοδο από την κρίση είχαν άλλοι ευθύνη. Άλλοι μας οδήγησαν εκεί, άλλοι άφησαν τη χώρα καταχρεωμένη, άλλοι αύξησαν το έλλειμμα στα δημόσια ταμεία και σε μας έπεσε ο δύσκολος κλήρος να βγάλουμε τη χώρα από τα μνημόνια και τη χρεοκοπία. Είχα λοιπόν την τύχη να διαχειριστώ δυσκολίες ή την ατυχία να διαχειριστώ δυσκολίες, να μοιράσω βάρη. Όμως καταφέραμε, χάρη στις θυσίες του ελληνικού λαού και στην έντιμη διαχείριση που κάναμε, να βγάλουμε τελικά τη χώρα από την κρίση, να βγάλουμε τη χώρα από τα μνημόνια, να ανακτήσουμε την αξιοπιστία της διεθνώς και στις αγορές και να επαναφέρουμε την οικονομία σε αναπτυξιακούς ρυθμούς. Ρυθμίζοντας και το δημόσιο χρέος, που ήταν ο μεγάλος βραχνάς που μας έπνιγε. Να το πω κατανοητά, παραλάβαμε ένα σπίτι διαλυμένο, συμμαζέψαμε τις ακαθαρσίες, καθαρίσαμε, στρώσαμε το τραπέζι, βάλαμε και καλούδια πάνω στο τραπέζι και όταν ήρθε η ώρα βέβαια, ο ελληνικός λαός αποφάσισε και επέλεξε άλλοι να καθίσουν στο τραπέζι αυτό για να γευτούν τους καρπούς και των δικών μας προσπαθειών και κυρίως των θυσιών του ελληνικού λαού. Επτά χρόνια και 7,5 περίπου χρόνια διακυβέρνησης, ο κύριος Μητσοτάκης είχε τη δυνατότητα, είχε στα χέρια του, είχε την ευκαιρία, παραλαμβάνοντας μια χώρα με γεμάτα ταμεία, 37 δις αφήσαμε στα ταμεία, άδεια τα παραλάβαμε, παραλαμβάνοντας μια χώρα με θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης, με αναπτυγμένη την αξιοπιστία στις αγορές και σε μια συγκυρία διεθνή που τότε δεν είχε καμία σχέση με αυτό που βιώναμε εμείς την περίοδο των μνημονίων.

Εμάς μας εξανάγκαζαν σε μέτρα δύσκολα για να βγούμε από την κρίση. Τότε λόγω της πανδημίας ανοίξανε, άνοιξε το πουγκί και μετά ήρθε και το Ταμείο Ανάκαμψης, περάσανε 38 δισεκατομμύρια ευρώ από τα χέρια του, και το μεγάλο ερώτημα είναι, πού πήγαν αυτά τα χρήματα; Τι από αυτά τα χρήματα, ποιοι πόροι από αυτά τα 38 δισεκατομμύρια έγιναν υποδομές που θα μπορούσαν να δώσουν μια προοπτική στον τόπο; Υποδομές που θα δώσουν την ευκαιρία στους νέους ανθρώπους όχι να ψάχνουν να βρουν μια καλύτερη ζωή στο εξωτερικό, αλλά να φτιάξουν εδώ μια καλύτερη ζωή. Ποιες είναι αυτές οι υποδομές που θα μπορούσαν να στηρίξουν την περιφέρεια, να στηρίξουν τον πρωτογενή τομέα της παραγωγής; Να στηρίξουν την μεταποίηση; Δεν είμαι εγώ αυτός που θα πω ότι δεν έγινε τίποτα, αλλά θα πω ότι χάθηκε μια πολύ μεγάλη ευκαιρία, διότι 38 δισεκατομμύρια δεν θα ξαναβρούμε. Άρα λοιπόν, το μεγάλο ερώτημα, τούτη την ώρα είναι πώς θα πορευτούμε στις δύσκολες μέρες που έρχονται, Πώς θα στηρίξουμε την περιφέρεια, πώς θα ξαναστηρίξουμε τον πρωτογενή τομέα της παραγωγής, πώς θα ξαναστηρίξουμε την μεταποίηση; Διότι μια οικονομία προσέξτε που δεν παράγει, σύντομα θα ξαναβρεθεί σε αδιέξοδο. Αν το μόνο που έχεις να πουλήσεις είναι το τουριστικό μας προϊόν, πολύ σημαντικό και να το αξιοποιήσουμε, αλλά δεν αρκεί, λέω εγώ, μια οικονομία που στηρίζεται μονάχα στην κατανάλωση, στο real estate και στον τουρισμό δεν μπορεί να πάει μπροστά.

Ποιο μπορεί να είναι το μέλλον; Εγώ λοιπόν θέλω να σας πω ότι το μέλλον αυτού του τόπου πρέπει να είναι ένα σχέδιο παραγωγικής ανασυγκρότησης. Να ξαναστηρίξουμε τον πρωτογενή τομέα παραγωγής, να στηρίξουμε τον παραγωγό, τον κτηνοτρόφο, τον αγρότη και μια νέα βιομηχανική πολιτική, τη μεταποίηση τη λεγόμενη, για να μπορέσει να αναπτυχθεί η οικονομία. Πώς όμως θα στηριχθεί ο παραγωγός και ο κτηνοτρόφος όταν οι επιδοτήσεις που η Ευρωπαϊκή Ένωση προβλέπει για να μπορεί να στηρίζει το εισόδημά του, γίνονται πλιάτσικο από τους λογής αετονύχηδες και από τα λεγόμενα κοράκια που έρχονται και εκμεταλλεύονται τον κόπο των παραγωγών. Πως μπορεί να στηριχθεί η αγροτική και κτηνοτροφική παραγωγή όταν σ' αυτή τη χώρα φτάσαμε να λέμε ότι μονάχα στην Κρήτη έχουμε 11.000.000 αιγοπρόβατα; Δεν θα μπορούσε να περάσει κανείς σκουντουφλώντας πάνω στα πρόβατα.  Έντεκα εκατομμύρια αιγοπρόβατα, όταν από τους 40.000 κτηνοτρόφους και παραγωγούς που παράγουν κρέας και παράγουν γάλα, φτάσαμε να δηλώνουν αίτημα επιδοτήσεις 82.000, σημαίνει ότι παραπάνω από τους μισούς, οι άλλοι μισοί μάλλον και παραπάνω από τους μισούς, κλέβουν το βιός τους. Άρα λοιπόν, αγαπητοί φίλοι, αυτό το οποίο και συμπατριώτες, αυτό το οποίο χρειάζεται η χώρα, κατά τη δική μας εκτίμηση, είναι ένα σχέδιο ανασυγκρότησης που θα βασίζεται σε δύο βασικούς πυλώνες. Ο πρώτος πυλώνας είναι ένα σχέδιο, ένα εθνικό ταμείο σύγκλισης. Το ονομάζουμε ένα νέο Ταμείο Ανάκαμψης, που αυτή τη φορά στηριγμένο σε εθνικούς πόρους, που αυτή τη φορά όμως δεν θα πάει στους ισχυρούς, αλλά θα πάει ως επί το πλείστον στον πρωτογενή τομέα της παραγωγής, στην περιφέρεια για να στηρίξει υποδομές και για να δημιουργήσει δουλειές και παραγωγικές θέσεις εργασίας για τους ανθρώπους που θέλουν να μείνουν στην περιφέρεια.

Και η δεύτερη προϋπόθεση είναι ότι θα σταματήσει αυτή η κατρακύλα της διαφθοράς και της λαμογιάς. Ότι θα στηριχθούμε στα πόδια μας με εντιμότητα και ορθή, ορθολογική και ορθή διαχείριση. Ότι θα σταματήσει το πάρτι της διασπάθισης του δημόσιου χρήματος είτε μέσω του ΟΠΕΚΕΠΕ με τους φραπέδες και τους χασάπηδες, είτε μέσω των μεγάλων ισχυρών συμφερόντων και εταιρειών που στην πραγματικότητα παίρνουν τη συντριπτική πλειοψηφία του δημόσιου πλούτου για λογαριασμό τους.

Αυτές τις δύο προϋποθέσεις. Έχουμε λοιπόν καταθέσει ένα σχέδιο και θα ήθελα χωρίς να μακρηγορήσω, να σας πω κάποιες από τις αιχμές του που μπορεί να σας ενδιαφέρουν. Έχουμε καταθέσει ένα σχέδιο για τη στήριξη της υπαίθρου, των ανθρώπων της περιφέρειας. Ανακοινώσαμε το πρόγραμμα «Δικαίωμα να μένεις στον τόπο σου». Ένα πρόγραμμα που θέλει να καταστήσει τη γεωγραφία όχι ανάχωμα, αλλά να καταστήσει τη γεωγραφία και το δικαίωμα να μένεις οπουδήποτε. Εσύ επιλέγεις να μείνεις στη χώρα ως δικαίωμα που πρέπει να αντιμετωπίζεται και να ενισχύεται από το κράτος. Θυμίζω ότι εμείς ήμασταν αυτοί που εφαρμόσαμε το μεταφορικό ισοδύναμο για τα νησιά. Αντιστοίχως, προγραμματίζουμε την ενίσχυση κάθε οικογένειας που θέλει και αποφασίζει να ζήσει ή να επιστρέψει σε λεγόμενες μειονεκτικές δυσπρόσιτες ορεινές περιοχές, σε χωριά κάτω των χιλίων κατοίκων.

Με την ενίσχυση αυτή, που αντιστοιχεί μεσοσταθμικά σε 1.200 ευρώ το χρόνο για κάθε οικογένεια και αφορά τη στήριξη για τη δυνατότητα να αντιμετωπίζεις θέματα που έχουν να κάνουν με τη στέγη, με την θέρμανση, με την πρόσβαση στην εκπαίδευση, με την πρόσβαση στην υγεία με την πρόσβαση στο ψηφιακό δίκτυο. Ένα πρόγραμμα το οποίο έχει σαν στόχο να δώσει τη δυνατότητα να μην μείνει, να μην μένει ο ηλικιωμένος, ο συνταξιούχος και ηλικιωμένος κάτοικος ορεινών χωριών χωρίς γιατρό. Να μη μένουν τα χωριά μας χωρίς καθηγητές και δασκάλους στα σχολεία. Κυριότερο όμως νέοι άνθρωποι να ξαναγυρίσουν γιατί θα βρίσκουν θέσεις εργασίας, αυτό είναι το πιο σημαντικό. Το δεύτερο που θέλω να σας πω είναι ότι στο σχέδιο μας προβλέπουμε την ενίσχυση ξανά του σημαντικότερου κυττάρου αυτοδιοίκησης που είναι οι κοινότητες.

Οι κοινότητες πρέπει να ξαναποκτήσουν δύναμη και θα ξαναποκτήσουν δύναμη οι τοπικές κοινότητες. Το γνωρίζετε πάρα πολύ καλά, διότι κάποτε εδώ ψηφίζατε προέδρους κοινοτήτων. Δεν λέμε να αποσπαστούν εκ νέου από τους Δήμους κοινότητες. Λέμε όμως να ξαναγίνει αιρετή η διαδικασία. Δηλαδή να μπορεί το χωριό να αποφασίζει τον πρόεδρο της κοινότητας και ο πρόεδρος να μην είναι απλά ψηφοσυλλέκτης στο ψηφοδέλτιο του Δημάρχου. Δεν φτάνει όμως μόνο αυτό, για να μπορέσει να έχει να μην έχει κοντά ποδάρια η ανασύσταση και αναζωογόνηση των κοινοτήτων, πρέπει οι κοινότητες, δημοτικές κοινότητες να αποκτήσουν αυτόνομους πόρους και οι κάτοικοι του χωριού να μπορούν μέσα από συμμετοχικές διαδικασίες και συνελεύσεις να αποφασίζουν για το που θα πηγαίνουν τα χρήματα αυτά που θα υπάρχουν στον προϋπολογισμό των κοινοτήτων.

Αυτός είναι ο πυρήνας του σχεδίου Αριστοτέλης που παρουσιάσαμε για την τοπική Αυτοδιοίκηση. Συν το γεγονός βεβαίως ότι προβλέπουμε την ενίσχυση της Τοπικής αυτοδιοίκησης με μια σειρά από πόρους που πρέπει να προκύψουν και μπορούν να προκύψουν. Τα Ζαγόρια ξέρω ότι δεν έχετε το τέλος ανθεκτικότητας, γιατί το έχετε μετατρέψει σε πολιτιστικό τέλος, διότι υπήρξε η ένταξη των χωριών στην UNESCO. Λέμε ότι αυτό πρέπει να γίνει 100% στους Δήμους, λέμε ότι πρέπει να θεσμοθετηθεί ως ποσοστό του ΑΕΠ οι κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι, λέμε ότι πρέπει να διπλασιαστεί το ποσοστό από το Πράσινο Ταμείο που πηγαίνουν στους Δήμους. Λέμε και προτείνουμε σε μόνιμη βάση σχέδιο Φιλόδημος, το οποίο για πρώτη φορά έδωσε χρήματα στην Αυτοδιοίκηση. Λέμε με δυο λόγια ότι πρέπει η Αυτοδιοίκηση να μην έχει μονάχα αρμοδιότητες, αλλά να αποκτήσει και πόρους για να μπορέσει να στηριχθεί.

Από κει και πέρα, αγαπητές φίλες και αγαπητοί φίλοι, συμπατριώτες και συμπατριώτισσες. Και θέλω να κλείσω με αυτό. Δεν αρκούν τα σχέδια. Είναι σημαντικό όμως να υπάρχει όραμα, σχέδιο, γνώση, θέληση, βούληση. Απαιτείται και μια πολιτική έντιμης διαχείρισης του δημόσιου χρήματος. Διότι θέλω να σας μιλήσω με ειλικρίνεια κοιτάζοντάς σας στα μάτια, γιατί εμείς οι Ηπειρώτες μιλάμε ευθέως, είμαστε ευθείς άνθρωποι. Δεν θα ισχυριστώ ποτέ ότι δεν έκανα λάθη στην διαχείριση την κυβερνητική, τεσσεράμισι χρόνια κυβέρνησα τον τόπο.

Βέβαια θέλουν να μου χρεώσουν όλα τα δεινά που έχουν συμβεί σ αυτόν τον τόπο, ενώ τα 52 χρόνια της μεταπολίτευσης τα 48 κυβερνούσαν άλλοι, εγώ μόνο 4 κυβέρνησα. Ένα πράγμα όμως μπορώ να πω με ειλικρίνεια απέναντί σας. Πολλούς μπορεί να δυσαρέστησα, διότι ήμουν αναγκασμένος να επιτελέσω το εθνικό καθήκον. Ποιο ήταν τότε το εθνικό καθήκον; Να ανακτήσει η χώρα την εθνική της κυριαρχία. Να φύγει η τρόικα από εδώ και να αποφασίζουν οι εκάστοτε κυβερνήσεις. Αυτό απαιτούσε μια οικονομική πολιτική που δεν ήταν ευχάριστη. Όμως προσέξτε, κάθε ευρώ που έφευγε από τον Ελληνα φορολογούμενο μπήκε στα δημόσια ταμεία. Δεν μπήκαν στις τσέπες μας και στα παντελόνια μας. Εμείς δεν κυβερνήσαμε με απευθείας αναθέσεις και με κλειστούς διαγωνισμούς, ούτε με μίζες, ούτε με συστήματα κλοπής και υποκλοπής, ούτε με ΟΠΕΚΕΠΕς. Εμείς λοιπόν κυβερνήσαμε με εντιμότητα και το τελευταίο ευρώ του ελληνικού λαού, το διαχειριστήκαμε με ευθύνη και εντιμότητα. Αυτό πιστεύω ότι απαιτείται και σήμερα. Απαιτείται και σήμερα μια κυβερνητική διαχείριση που θα έχει βεβαίως ένα διαφορετικό πολιτικό σχέδιο, στο τέλος της ημέρας θα συγκρούεται και με συμφέροντα. Αλλά το κυριότερο είναι να σταματήσει αυτή η κατασπατάληση των δημόσιων πόρων. Διότι κάθε ευρώ που φεύγει από το δημόσιο ταμείο για να πάει στις τσέπες διαφόρων βολεμένων και ιδιοτελών ημετέρων, είναι ένα ευρώ που λείπει από το σχολείο σας εδώ το δημόσιο σχολείο. Ένα ευρώ που λείπει από το Δημοτικό Ιατρείο, το Κέντρο Υγείας, είναι 1 ευρώ που λείπει από κοινωνικές υποδομές στήριξης της κοινωνίας και των ανθρώπων που το έχουν ανάγκη.

Οι μέρες που θα έρθουνε, δεν λέω, μπορεί να είναι δύσκολες και δυσκολότερες μπορεί να είναι, όμως αυτό που πρέπει να μας κρατήσει ενωμένους είναι η πίστη μας ότι αυτός ο τόπος έχει περάσει και πιο δύσκολες στιγμές και στάθηκε γιατί πάλεψε, γιατί είχε στόχο, είχε αξίες, είχε φιλότιμο, είχε ιδανικά και στάθηκε. Και τώρα πρέπει να ανακτήσουμε αυτή την έννοια του πατριωτισμού, να πιστέψουμε στις δυνάμεις μας, να πιστέψουμε ο ένας στον άλλον, στην αλληλεγγύη, να πιστέψουμε στις δυνατότητες του τόπου μας, να στηρίξουμε τον τόπο μας. Αλλά αυτό, επαναλαμβάνω, απαιτεί εμπιστοσύνη στο πολιτικό σύστημα, απαιτεί εμπιστοσύνη σ' αυτούς που κυβερνάνε, απαιτεί εμπιστοσύνη ότι τουλάχιστον μας κυβερνούν με στοιχειώδη εντιμότητα και όχι για τη δική τους ιδιοτέλεια.

Μ' αυτές τις σκέψεις θέλω να ευχαριστήσω όλους και όλες εσάς για την παρουσία σας εδώ και να σας ζητήσω και να μου πείτε τις απόψεις και τις σκέψεις σας, τις έγνοιες σας, αυτά που σας προβληματίζουν, αυτά τα οποία θεωρείτε ότι είναι τα μεγαλύτερα εμπόδια που έχετε να αντιμετωπίσετε, αλλά και να έχετε στο μυαλό σας πάντοτε ότι από όποια θέση και αν βρεθώ, από όποια θέση και αν βρεθούμε, δεν θα φύγει ποτέ από την καρδιά μου κι από την καρδιά μας η Ήπειρος και δεν θα πάψουμε να αγωνιζόμαστε για να ζείτε μια καλύτερη ζωή και εσείς και όλοι οι Έλληνες και Ελληνίδες μαζί. Να 'στε καλά.