Τομείς Ψηφιακής Πολιτικής και Υποδομών & Μεταφορών | railway.gov.gr: Ένας χάρτης δεν φρενάρει τρένα

Οι τομείς Ψηφιακής Πολιτικής - Υποδομών & Μεταφορών της ΕΛ.Α.Σ. υποστηρίζουμε κάθε ψηφιακό εργαλείο που ενισχύει τη διαφάνεια και την ενημέρωση των πολιτών για τη λειτουργία του σιδηροδρόμου.

Ωστόσο, η κυβέρνηση παρουσιάζει την πλατφόρμα railway.gov.gr ως «νέα δικλείδα ασφαλείας», την ώρα που το ETCS, το σύστημα που πράγματι σταματά τα τρένα, παραμένει εκτός επιχειρησιακής λειτουργίας. Αυτή η δυσαναλογία δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια. Για έναν σιδηρόδρομο που ακόμη πενθεί τα Τέμπη, είναι ζήτημα αλήθειας απέναντι στους πολίτες.

Καταθέτουμε τα παρακάτω σημεία κριτικής και τα αιτήματά μας:

Παρακολούθηση, όχι ασφάλεια

Πρόκειται για σύστημα τηλεματικής: δορυφορικός εντοπισμός (HEPOS/Galileo) και μετάδοσης δεδομένων μέσω Starlink, που δείχνει πού βρίσκεται κάθε συρμός και με ποια ταχύτητα κινείται, με πρόσθετα εργαλεία εποπτείας, όπως η επεξεργασία των επικοινωνιών μηχανοδηγών και σταθμαρχών με τεχνητή νοημοσύνη. Μπορεί να βοηθήσει την εποπτεία της κυκλοφορίας, αλλά δεν μπορεί να αποτρέψει σύγκρουση, δεν επεμβαίνει στην κυκλοφορία και δεν φρενάρει αυτόματα τον συρμό. Δεν είναι πιστοποιημένο σύστημα σιδηροδρομικής ασφάλειας και δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη σηματοδότηση, την τηλεδιοίκηση και το ETCS. Ένας χάρτης που δείχνει δύο τρένα στην ίδια γραμμή δεν σώζει ζωές. Ζωές σώζει μόνο το σύστημα που τα σταματά.

Υψηλό κόστος, ασαφείς προτεραιότητες

Η δωρεά της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών, ύψους 2,49 εκατ. €, καλύπτει τον εξοπλισμό γεωεντοπισμού και δορυφορικής επικοινωνίας στις μηχανές έλξης, την εγκατάστασή του και δωδεκάμηνη συνδρομή Starlink ανά συρμό. Ακόμη και ως ιδιωτική δωρεά, το κόστος πρέπει να τεκμηριωθεί δημόσια, ιδίως όταν αφορά εργαλείο παρακολούθησης και όχι σύστημα ασφαλείας. Γεννά εύλογα ερωτήματα:

•⁠ ⁠Ποια ήταν η τεχνική και οικονομική τεκμηρίωση του κόστους και με ποια διαδικασία και κριτήρια επιλέχθηκαν οι προμηθευτές, δεδομένου ότι δεν προκύπτει να έχει προηγηθεί δημόσιος διαγωνισμός; Έγινε ανεξάρτητη αξιολόγηση της σκοπιμότητας πριν από την αποδοχή της δωρεάς;

•⁠ ⁠Ποιος θα καλύπτει το κόστος της δορυφορικής συνδρομής μετά τη λήξη των πρώτων δώδεκα μηνών που προβλέπεται να καλύπτει η δωρεά; Ποιες άλλες οικονομικές υποχρεώσεις αναλαμβάνει το Δημόσιο για τη λειτουργία, τη συντήρηση και την αναβάθμιση του συστήματος;

•⁠ ⁠Πώς διασφαλίζονται η επιχειρησιακή συνέχεια και η τεχνολογική ανεξαρτησία μιας εθνικής υποδομής, όταν η επικοινωνία του συστήματος βασίζεται σε ιδιωτικό πάροχο εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης; Υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις συνδεσιμότητας και δυνατότητα αλλαγής παρόχου;

Τα πραγματικά έργα ασφαλείας παραμένουν ανολοκλήρωτα. Σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά τα Τέμπη, το σύστημα αυτόματης προστασίας ETCS στον άξονα Αθήνα - Θεσσαλονίκη είναι εγκατεστημένο, αλλά όχι σε πλήρη επιχειρησιακή λειτουργία. Ήδη από τον Ιούλιο του 2026 η διοίκηση του ΟΣΕ παραδέχθηκε στη Βουλή ότι «δεν λειτουργεί σήμερα το ETCS», ενώ τον Σεπτέμβριο του 2026 ήταν αδειοδοτημένο μόλις στο 75% του άξονα. Οι πρόσφατες εγκρίσεις της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων για μεμονωμένα τμήματα δεν αλλάζουν την ουσία: πλήρης λειτουργία σε όλο τον άξονα δεν υπάρχει ακόμη. Η κυβέρνηση είχε δεσμευθεί για 100% σηματοδότηση, τηλεδιοίκηση και ETCS έως το καλοκαίρι του 2026. Για το σύνολο του δικτύου, ο ορίζοντας μετατίθεται στο 2030. Η σύμβαση 717 για τη σηματοδότηση και την τηλεδιοίκηση, που υπεγράφη το 2014 με διετή προθεσμία, έγινε σύμβολο της ανικανότητας και της ατιμωρησίας στον σιδηρόδρομο.

Ζητούμε:

Δημόσιο, δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα επιχειρησιακής ενεργοποίησης του ETCS ανά τμήμα, με την πιστοποίηση της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων.

Να δημοσιεύει το railway.gov.gr σε πραγματικό χρόνο την κατάσταση των συστημάτων ασφαλείας ανά τμήμα γραμμής: σηματοδότηση, τηλεδιοίκηση, ETCS. Αυτή είναι η διαφάνεια που χρειάζονται οι πολίτες, όχι μόνο η θέση των τρένων.

Η ασφάλεια του σιδηροδρόμου δεν μπορεί να αποτελεί αντικείμενο επικοινωνιακής διαχείρισης. Είναι απαράδεκτο να προβάλλεται μια εφαρμογή παρακολούθησης ως απάντηση στα Τέμπη, όταν το σύστημα που σταματά αυτόματα τα τρένα δεν λειτουργεί ακόμη. Τα Τέμπη δεν ήταν ζήτημα τύχης. Ήταν το αποτέλεσμα έργων που δεν ολοκληρώθηκαν, ελλείψεων που ήταν γνωστές και ευθυνών που ακόμη δεν έχουν αποδοθεί.

Η αποτροπή μιας τέτοιας τραγωδίας δεν επιτυγχάνεται μόνο με εφαρμογές και εξαγγελίες, αλλά απαιτεί πιστοποιημένα συστήματα ασφαλείας σε πλήρη επιχειρησιακή λειτουργία, αποτελεσματική εποπτεία και σαφή λογοδοσία. Ο ελληνικός λαός δικαιούται σεβασμό, αλήθεια και ουσιαστικά έργα, όχι επικοινωνιακή προβολή ψηφιακών εφαρμογών ως υποκατάστατων των αναγκαίων συστημάτων ασφαλείας.

Η ΕΛ.Α.Σ. δεσμεύεται για έναν σιδηρόδρομο όπου η ασφάλεια θα στηρίζεται σε αξιόπιστα και πλήρως λειτουργικά συστήματα, κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό, αποτελεσματικούς ελέγχους και δημόσια λογοδοσία.