Τομέας Υγείας: Η ψυχική υγεία είναι δικαίωμα - Η φροντίδα προϋποθέτει αξιοπρέπεια, συμμετοχή και ένα ισχυρό δημόσιο σύστημα ψυχικής υγείας

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας, η φετινή θεματική της οποίας αναδεικνύει τη σημασία της βιωμένης εμπειρίας, υπενθυμίζουμε ότι οι άνθρωποι που αντιμετωπίζουν ψυχικές δυσκολίες δεν είναι απλώς αποδέκτες υπηρεσιών, αλλά πρόσωπα με δικαιώματα, ανάγκες και επιθυμίες, που πρέπει να συμμετέχουν ισότιμα στις αποφάσεις που αφορούν τη ζωή και τη φροντίδα τους.

Ωστόσο, η πραγματικότητα στη χώρα μας απέχει σημαντικά από αυτές τις αρχές. Το δημόσιο σύστημα ψυχικής υγείας εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από υποστελέχωση, ελλείψεις κοινοτικών δομών και άνιση πρόσβαση. Η αποδυνάμωση των δημόσιων ψυχιατρικών νοσοκομείων, χωρίς την ανάπτυξη επαρκών εναλλακτικών υπηρεσιών, δεν αποτελεί ολοκλήρωση της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης. Η αποϊδρυματοποίηση απαιτεί ουσιαστική υποστήριξη στην κοινότητα, συνέχεια στη φροντίδα και αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης.

Τα κενά είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά για τις πιο ευάλωτες ομάδες. Παιδιά και έφηβοι χρειάζονται εξειδικευμένες υπηρεσίες και κατάλληλα θεραπευτικά περιβάλλοντα, όχι λύσεις ανάγκης που θέτουν ζητήματα προστασίας των δικαιωμάτων τους. Οι ηλικιωμένοι και οι άνθρωποι με άνοια χρειάζονται ολοκληρωμένη φροντίδα και στήριξη των οικογενειών τους. Παράλληλα, η αντιμετώπιση των εξαρτήσεων απαιτεί συνεκτική δημόσια πολιτική που να περιλαμβάνει όχι μόνο μείωση της βλάβης, αλλά πρόληψη, θεραπεία, και ουσιαστική κοινωνική επανένταξη.

Την ώρα που οι ανάγκες είναι αυξημένες, η κυβέρνηση δεν αρκείται στο να μην ακούει. Συχνά αντιμετωπίζει την κριτική ως ενόχληση και όσους αναδεικνύουν τις ελλείψεις ως πρόβλημα. Οι εργαζόμενοι στην ψυχική υγεία καλούνται καθημερινά να ανταποκριθούν σε αυξημένες ανάγκες φροντίδας, συχνά υπό εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες. Η φωνή τους, όπως και η φωνή των ίδιων των ανθρώπων που λαμβάνουν υπηρεσίες ψυχικής υγείας και των οικογενειών τους, πρέπει να ακούγεται και να αποτελεί μέρος της λύσης.

Δεν μπορείς να ισχυρίζεσαι ότι ακούς τους ανθρώπους όταν δεν εξασφαλίζεις τις συνθήκες για να φροντίζονται με αξιοπρέπεια, να συμμετέχουν στις αποφάσεις που τους αφορούν και να ζουν στην κοινότητα με δικαιώματα. Και δεν μπορείς να μιλάς για μεταρρύθμιση όταν αποδυναμώνεις τις δημόσιες υπηρεσίες και αντιμετωπίζεις ως αντίπαλο εκείνον που αναδεικνύει τις ελλείψεις τους.

Στην ΕΛ.Α.Σ. οραματιζόμαστε ένα ισχυρό, δημόσιο, δωρεάν και συμπεριληπτικό σύστημα ψυχικής υγείας, με επαρκή στελέχωση, σταθερή χρηματοδότηση. Ένα σύστημα που επενδύει στην πρόληψη και στην έγκαιρη παρέμβαση, εξασφαλίζει κατάλληλες δομές για παιδιά, εφήβους και ηλικιωμένους, αναπτύσσει ολοκληρωμένες υπηρεσίες για την άνοια και τις εξαρτήσεις και διασφαλίζει ουσιαστική φροντίδα. Ένα σύστημα που αναγνωρίζει τη βιωμένη εμπειρία, σέβεται την αυτονομία και τα δικαιώματα κάθε ανθρώπου και εγγυάται ισότιμη πρόσβαση, ανεξάρτητα από την ηλικία, τον τόπο κατοικίας ή την οικονομική του κατάσταση.

Γιατί η ψυχική υγεία είναι δικαίωμα - και η προστασία της απαιτεί πολιτικές που ακούν τους ανθρώπους και το αποδεικνύουν στην πράξη.