Τομέας Ψηφιακής Πολιτικής: Τι κάνει η Πολιτεία για την προστασία των προσωπικών μας δεδομένων;

Το πρωτοσέλιδο δημοσίευμα του «Βήματος» της 20ης Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με το οποίο προσωπικά στοιχεία επικοινωνίας του Πρωθυπουργού, υπουργών, κρατικών αξιωματούχων, στρατιωτικών και στελεχών των Σωμάτων Ασφαλείας εμφανίζονται διαθέσιμα μέσω πλατφορμών εμπορίας δεδομένων, αναδεικνύει ένα σοβαρό ζήτημα που υπερβαίνει την προστασία της ιδιωτικότητας και αγγίζει ευθέως την κυβερνοασφάλεια και δυνητικά, την εθνική ασφάλεια.

Η δυνατότητα μαζικής συγκέντρωσης και συσχέτισης αριθμών τηλεφώνου, διευθύνσεων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και άλλων δεδομένων προσώπων που κατέχουν κρίσιμες δημόσιες θέσεις μπορεί να αξιοποιηθεί για στοχευμένες ηλεκτρονικές απάτες, πλαστοπροσωπία και εξαπάτηση με τη χρήση προσωπικών πληροφοριών καθώς και άλλες μορφές κυβερνοεπίθεσης.

Το δημοσίευμα αναδεικνύει παράλληλα το ευρύτερο πρόβλημα της μαζικής συλλογής και εμπορίας προσωπικών δεδομένων πολιτών από μεταπράτες δεδομένων (data brokers), μέσω πλατφορμών που σε πολλές περιπτώσεις εδρεύουν εκτός ΕΕ. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο Διοικητής της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας επισημαίνει ότι τα στοιχεία αυτά βρίσκονται εύκολα στο Διαδίκτυο, καθώς προέρχονται από ψηφιακά ίχνη, παραβιάσεις βάσεων δεδομένων αλλά και από μεταπράτες δεδομένων, οι οποίοι συγκεντρώνουν και εμπορεύονται προσωπικές πληροφορίες κινούμενοι, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, σε «γκρίζα ζώνη».

Ακριβώς αυτή η διαπίστωση καθιστά ακόμη πιο επιτακτική τη θεσμική αντιμετώπιση του προβλήματος. Αν τέτοια δεδομένα μπορούν να εντοπιστούν και να συσχετιστούν με τόση ευκολία, τότε το κρίσιμο ερώτημα είναι τι κάνει η Πολιτεία για να προλαμβάνει, να εντοπίζει και να αντιμετωπίζει αυτή την έκθεση.

Όταν προσωπικά δεδομένα μπορούν να συγκεντρώνονται, να συσχετίζονται και να διατίθενται με τέτοια ευκολία, το κρίσιμο ζήτημα είναι ποιος τα συλλέγει, από ποιες πηγές, πού τηρούνται, υπό ποια δικαιοδοσία και σε ποιους διατίθενται. Το ζήτημα αυτό αφορά ευρύτερα και την κυριαρχία επί των δεδομένων: ποιος έχει τον πραγματικό έλεγχό τους και υπό ποια νομική και τεχνολογική δικαιοδοσία αποθηκεύονται και υποβάλλονται σε επεξεργασία.

Η κυβέρνηση και οι αρμόδιες αρχές οφείλουν να δώσουν συγκεκριμένες απαντήσεις:

- Ποια εικόνα διαθέτουν σήμερα για τη συλλογή, την προέλευση, τη διακίνηση και την εμπορική διάθεση προσωπικών δεδομένων Ελλήνων πολιτών και πώς ελέγχεται στην πράξη η εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας;

- Υπάρχει συστηματικός μηχανισμός εντοπισμού της έκθεσης δεδομένων προσώπων που κατέχουν κρίσιμες δημόσιες θέσεις; Τι ακολουθεί όταν εντοπίζεται τέτοια έκθεση;

- Υπάρχουν ειδικά πρωτόκολλα προστασίας για κυβερνητικά στελέχη, στρατιωτικούς, στελέχη υπηρεσιών ασφαλείας και άλλα πρόσωπα των οποίων η ψηφιακή έκθεση μπορεί να δημιουργήσει κινδύνους για κρίσιμες λειτουργίες του κράτους;

- Υπάρχει συγκεκριμένος μηχανισμός συντονισμού μεταξύ της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας, της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα και των αρμόδιων υπηρεσιών ασφαλείας και ποιες ενέργειες έγιναν μετά τη γνωστοποίηση του συγκεκριμένου ζητήματος;

Η διαπίστωση ότι τα δεδομένα «βρίσκονται εύκολα στο Διαδίκτυο» δεν μπορεί να είναι το τέλος της συζήτησης. Πρέπει να είναι η αφετηρία της. Η προστασία των προσωπικών δεδομένων και η ψηφιακή ανθεκτικότητα του κράτους απαιτούν πρόληψη, συστηματικό εντοπισμό της έκθεσης και άμεση αντιμετώπισή της.