Η προστασία των παιδιών και των εφήβων από τους κινδύνους του ψηφιακού περιβάλλοντος αποτελεί σημαντική κοινωνική και πολιτική προτεραιότητα. Η έκθεση σε επιβλαβές περιεχόμενο, ο διαδικτυακός εκφοβισμός, οι παραβιάσεις της ιδιωτικότητας και οι μηχανισμοί που ενθαρρύνουν την υπερβολική χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης απαιτούν ουσιαστικές και αποτελεσματικές παρεμβάσεις.
Ωστόσο, το σχέδιο νόμου, με το οποίο εισάγεται μία καθολική και οριζόντια απαγόρευση πρόσβασης στα επιγραμμικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης εν συνόλω από ανηλίκους κάτω των 15 ετών, εγείρει σοβαρά ερωτήματα ως προς την αναλογικότητα, την αποτελεσματικότητα και την πρακτική εφαρμογή του, αλλά και ως προς τις επιπτώσεις του στα δικαιώματα των παιδιών.
Η προτεινόμενη οριζόντια απαγόρευση δεν διαφοροποιεί τους περιορισμούς ανάλογα με την ηλικία, το είδος της υπηρεσίας ή το επίπεδο κινδύνου, ούτε προβλέπει δυνατότητες ασφαλούς και ελεγχόμενης πρόσβασης, ακόμη και με γονική εποπτεία. Το νομοσχέδιο δεν εξειδικεύει και περιορίζει την απαγόρευση στις συγκεκριμένες εκείνες ψηφιακές πλατφόρμες, οι οποίες αξιοποιούν τεχνικές και σχεδιαστικές πρακτικές που ενισχύουν την εθιστική χρήση. Ούτε οδηγεί στην εξάλειψη του εθισμού των ανηλίκων στο διαδίκτυο, δεδομένου ότι αυτός δεν αποτελεί αποκλειστικά απόρροια της χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Η προστασία των ανηλίκων, επιπρόσθετα, δεν μπορεί να εξετάζεται ανεξάρτητα από τα δικαιώματά τους στην ενημέρωση, την έκφραση, την επικοινωνία και τη συμμετοχή στην κοινωνική ζωή. Κάθε περιορισμός αυτών των δικαιωμάτων οφείλει να είναι αναγκαίος, αναλογικός και επαρκώς τεκμηριωμένος.
Η θέσπιση μιας απαγόρευσης δεν συνεπάγεται αυτομάτως και την αποτελεσματική εφαρμογή της. Μια γενικευμένη απαγόρευση ενδέχεται να οδηγήσει σε αναζήτηση τρόπων παράκαμψης, κρυφή χρήση ή μετακίνηση προς λιγότερο ασφαλείς υπηρεσίες, δημιουργώντας νέους κινδύνους. Παράλληλα, η επαλήθευση ηλικίας απαιτεί σαφείς τεχνικές και θεσμικές εγγυήσεις για την προστασία της ιδιωτικότητας και των προσωπικών δεδομένων παιδιών και ενηλίκων, την αξιοπιστία των ελέγχων και την αποφυγή αποκλεισμών λόγω τεχνικών σφαλμάτων, περιορισμένης ψηφιακής πρόσβασης ή έλλειψης κατάλληλων μέσων και δεξιοτήτων. Τα ζητήματα αυτά δεν εξειδικεύονται επαρκώς στο σχέδιο νόμου.
Η πρόσφατη πρόταση ευρωπαϊκού Κανονισμού EU KIDS ACT ακολουθεί μια περισσότερο διαφοροποιημένη προσέγγιση, συνδυάζοντας ηλικιακούς περιορισμούς με δυνατότητες ελεγχόμενης πρόσβασης για ορισμένες ηλικιακές ομάδες, υποχρεώσεις ασφαλούς σχεδιασμού και εγγυήσεις προστασίας της ιδιωτικότητας. Εξετάζει, επίσης, ένα ευρύτερο φάσμα ψηφιακών υπηρεσιών, όπως υπηρεσίες διαμοιρασμού βίντεο, διαδικτυακά παιχνίδια, καταστήματα εφαρμογών και συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, με διαφοροποιημένες απαιτήσεις και ηλικιακούς περιορισμούς ανά κατηγορία υπηρεσίας. Η εξέλιξη αυτή καθιστά ακόμη πιο αναγκαία τη διασφάλιση της συμβατότητας της εθνικής ρύθμισης με το υπό διαμόρφωση ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Το ουσιαστικό πολιτικό ερώτημα είναι ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη για την ασφάλεια των παιδιών στο διαδίκτυο. Περιοριζόμαστε στον αποκλεισμό τους από τις ψηφιακές υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης ή υποχρεώνουμε τις ίδιες τις πλατφόρμες να καταστούν ασφαλέστερες;
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο την ατομική συμπεριφορά των παιδιών ή την εποπτεία των γονέων. Αφορά και τα επιχειρηματικά μοντέλα των ψηφιακών πλατφορμών, που βασίζονται στην εμπορική αξιοποίηση της προσοχής και των προσωπικών δεδομένων των χρηστών. Οι αλγόριθμοι που ενθαρρύνουν την παρατεταμένη χρήση και οι μηχανισμοί χειραγώγησης της προσοχής αποτελούν επιλογές σχεδιασμού και λειτουργίας, οι οποίες πρέπει να υπόκεινται σε ουσιαστική ρύθμιση, εποπτεία και λογοδοσία.
Ακόμη και μια αποτελεσματικά εφαρμοζόμενη απαγόρευση δεν θα άλλαζε αυτούς τους μηχανισμούς. Όταν τα παιδιά συμπληρώσουν το προβλεπόμενο όριο ηλικίας, θα αποκτήσουν πρόσβαση στο ίδιο ψηφιακό περιβάλλον, χωρίς η απαγόρευση να τα έχει προετοιμάσει από μόνη της για την ασφαλή και υπεύθυνη χρήση του.
Αυτό που προέχει είναι μια ολοκληρωμένη πολιτική προστασίας, με στοχευμένα μέτρα περιορισμού της πρόσβασης των ανηλίκων σε ακατάλληλο περιεχόμενο, ουσιαστικές υποχρεώσεις ασφαλούς σχεδιασμού των ψηφιακών υπηρεσιών, αποτελεσματική εποπτεία των παρόχων και ενίσχυση της ψηφιακής παιδείας των παιδιών, των εκπαιδευτικών και των οικογενειών τους.
Ζητούμε την ουσιαστική επανεξέταση της προτεινόμενης ρύθμισης, με τεκμηρίωση της αναγκαιότητας και της αναλογικότητάς της, αξιολόγηση λιγότερο περιοριστικών εναλλακτικών μέτρων, σαφείς εγγυήσεις για την προστασία των δικαιωμάτων και των προσωπικών δεδομένων και ουσιαστική συμμετοχή και συνεκτίμηση του συνόλου των απόψεων της επιστημονικής κοινότητας, των αρμόδιων φορέων και των ίδιων των νέων.
Η προστασία των παιδιών δεν πρέπει να ταυτίζεται με αποκλεισμό τους από τον ψηφιακό κόσμο. Στόχος πρέπει να είναι η ασφαλής συμμετοχή τους σε αυτόν, με γνώση, δικαιώματα και ουσιαστική προστασία.
Συνάντηση με τον Πρόεδρο του Πανελλήνιου Σωματείου Τουριστικών Συνοδών, κ. Κώστα Μάρκουλα, πραγματοποίησε ο Τομέας Τουρισμού της ΕΛ.Α.Σ., στο πλαίσιο των επαφών του με τους επαγγελματικούς φορείς του τουρισμού.
Με αφορμή την ολοκλήρωση των εργασιών της 1ης Προσυνόδου των Πρυτάνεων, τη Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2026 και την έκδοση σχετικής ανακοίνωσης, εντοπίζουμε συγκεκριμένες θετικές προτάσεις, όπως η ενίσχυση του αυτοδιοίκητου των Πανεπιστημίων, σε θεσμικό, οικονομικό και ακαδημαϊκό επίπεδο, το πάγιο αίτημα του αποφασιστικού ρόλου των ΑΕΙ στον καθορισμό του αριθμού των εισακτέων ανά τμήμα,τη δυνατότητα δεύτερης ευκαιρίας εισαγωγής φοιτητών/τριών σε ενδεχόμενες κενές θέσεις κτλ.
