Τομέας Παιδείας: Η έρευνα δεν αντέχει άλλες κυβερνητικές προχειρότητες και μεθοδεύσεις

Μετά το φιάσκο του «Trust Your Stars», όπου εκατοντάδες ερευνητές βρέθηκαν εγκλωβισμένοι σε μια αδιαφανή και εξαιρετικά προβληματική διαδικασία που τελικά κατέρρευσε κάτω από το βάρος των αυθαιρεσιών, έρχονται τώρα, μετά από δύο χρόνια καθυστερήσεων, τα αποτελέσματα του προγράμματος «Ερευνώ – Καινοτομώ» να επιβεβαιώσουν πως ό,τι έγινε με το «Trust Your Stars» δεν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό.

Προτάσεις που κατατάχθηκαν ακόμη και στην πρώτη δεκάδα της επιστημονικής αξιολόγησης απορρίπτονται στο τέλος της διαδικασίας για λόγους τυπικούς. Ερευνητικές ομάδες και επιχειρήσεις που αφιέρωσαν μήνες δουλειάς βρίσκονται ξανά αντιμέτωπες με μια διαδικασία που γεννά περισσότερα ερωτήματα από όσα απαντά.

Και το ζήτημα είναι ακόμη σοβαρότερο: οι προτάσεις δεν κρίθηκαν τελικά με την διαδικασία που ανακοινώθηκε στην πρόσκληση υποβολής.

Όταν έκλεισε η πρόσκληση, τον Σεπτέμβριο του 2024, προβλεπόταν πρώτα ο έλεγχος των τυπικών προϋποθέσεων και στη συνέχεια η επιστημονική αξιολόγηση. Τον Ιανουάριο του 2026, δεκαέξι μήνες μετά την υποβολή των προτάσεων, η σειρά αυτή αντιστράφηκε: πρώτα καθορίστηκε η επιστημονική βαθμολογία και μετά πραγματοποιήθηκε ο διοικητικός έλεγχος των προτάσεων που είχαν ήδη κριθεί επιστημονικά επιτυχείς.

Και ακριβώς σε αυτό το δεύτερο στάδιο αποκλείστηκαν 680 προτάσεις.

Δεν πρόκειται για μια τεχνική λεπτομέρεια. Πρόκειται για αλλαγή της διαδικασίας ενός ανταγωνιστικού προγράμματος εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ μετά τη λήξη της προθεσμίας υποβολής, η οποία εφαρμόστηκε στις ήδη κατατεθειμένες προτάσεις.

Αναρωτιόμαστε: Πρόκειται για επαναλαμβανόμενο μοτίβο διοικητικής ανικανότητας ή μεθόδευσης για την επιλογή συγκεκριμένων προτάσεων;

Η κυβέρνηση διαχειρίζεται τεράστιους πόρους για την έρευνα χωρίς να μπορεί να εγγυηθεί έγκαιρες, καθαρές, σταθερές και αξιόπιστες διαδικασίες. Και κάθε φορά το κόστος το πληρώνουν οι ίδιοι: οι Έλληνες ερευνητές.

Η χώρα δεν μπορεί από τη μία να μιλά για brain gain, καινοτομία και «Ελλάδα της γνώσης» και από την άλλη να αλλάζει τους όρους της διαδικασίας αφού οι προτάσεις έχουν ήδη κατατεθεί και να ζητά από την ερευνητική κοινότητα να εμπιστευθεί ένα σύστημα που παράγει τέτοια αποτελέσματα.

Απαιτούνται άμεσα πλήρης διαφάνεια για τους λόγους των 680 απορρίψεων, ουσιαστική εξέταση των ενστάσεων και σαφείς απαντήσεις για το πώς και από ποιους εφαρμόστηκε ο διοικητικός έλεγχος. Και επιτέλους, απαιτείται ένας σοβαρός και αξιόπιστος μηχανισμός διαχείρισης των ερευνητικών κονδυλίων.

Οι ερευνητές δεν ζητούν χάρη. Δεν ζητούν να χρηματοδοτούνται όλοι.

Ζητούν σταθερούς κανόνες, διαφανή αξιολόγηση και ένα κράτος που να μπορεί να κάνει σωστά και έγκαιρα τη δουλειά του.